İletişim: [email protected]
logo
psikologofisi.com destek
psikologofisi.com

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

İçindekiler


Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? 

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya çapında 15-44 yaş arasında hastalık nedeniyle iş göremezliğe neden olan ilk 20 hastalık arasında değerlendirilen Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB); takıntılı düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin neden olduğu zorlantılı davranışlarla (kompulsiyonlar) tanımlanan bir tür anksiyete bozukluğudur. 

Takıntı hastalığı olarak da adlandırılan bu rahatsızlığa sahip kişiler, obsesif düşüncelerin neden olduğu anksiyete ve stresi azaltmak için kendilerini tekrarlayan davranışlarda bulunmak zorunda hissederler. Ve bu durum, kişiler için zamanla büyük bir stres ve utanç kaynağı haline gelebilir.

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu dünya genelinde her yaş grubundan milyonlarca kişiyi etkileyen, oldukça yaygın bir hastalıktır. Genellikle ergenlik ya da gençlik çağında başlar. Ve belirtiler zamanla artar. Takıntı hastalığına sahip kişilerde görülen belirtiler stres ile kötüleşebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

Obsesif kompulsif bozukluğun neden ortaya çıktığı tam olarak anlaşılamamış olsa da, uzmanlar genetik ve çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığını düşünmektedir. Takıntı hastalığının en çok bilinen nedenleri ise şu başlıklar altında incelenebilir:

Genetik Yatkınlık: İkizler ve aileler üzerinde yapılan araştırmalar birinci dereceden yakınlarında obsesif kompulsif bozukluk olan kişilerin hastalığa yakalanma riskinin arttığını gösteriyor. Ancak bu duruma neden olan genler henüz belirlenebilmiş değil.

Biyolojik Nedenler: Bugüne kadar yapılan laboratuvar çalışmaları obsesif kompulsif bozukluğun beynin çalışma biçimindeki bir bozukluktan kaynaklanabileceğini gösteriyor. Ancak bu alandaki çalışmalar tamamlanmış değil.

Çevresel Etkenler: Çocukluk çağında tacize (fiziksel ya da cinsel)uğramış ya da farklı bir travma geçirmiş kişilerin takıntı hastalığı geliştirme riskinin yüksek olduğu belirtiliyor. Ayrıca bulaşıcı hastalıklar gibi etkenlerin de bu hastalığın ortaya çıkmasına neden olabileceği belirtiliyor.

okb1

Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Obsesif kompülsif bozukluğa sahip kişiler, obsesyon ve kompulsiyonları bir arada yaşayabileceği gibi, yalnızca obsesif düşüncelerden kaynaklanan belirtileri ya da yalnızca kompulsif (tekrarlayan) davranışların neden olduğu belirtileri de gösterebilirler. Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bireylerin aile, iş ve özel hayatlarını etkileyerek büyük bir stres kaynağı haline gelebilir.

Takıntı hastalığına sahip kişiler, mikropların neden olabileceği kirlenmeden korktukları için gün içinde defalarca ellerini yıkamak ya da evlerinin her köşesini takıntılı bir şekilde temizlemek gibi belirtiler gösterebilirler. Takıntı hastalığının bir türü olan biriktirme hastalığına sahip kişiler ise eşyalarıyla duygusal bir bağ kurdukları için bugüne kadar sahip oldukları her şeyi bir arada tutma zorunluluğunu hissedebilirler.

OKB belirtileri hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak adına, ‘’Obsesif Kompulsifin 10 Belirtisi’’ başlıklı yazımızı okumanızda fayda vardır. 

Obsesif Kompulsif Bozukluk Fiziksel Belirtileri Nelerdir?

Obsesif kompulsif bozukluğun en belirgin fiziksel belirtisi kişilerin sergiledikleri takıntılı davranışlardır. Bu takıntılı davranışlar zamanla farklı fiziksel problemlere de neden olabilir. Örneğin, kendisine mikrop bulaşacağına dair obsesif düşüncelere sahip bir kişi, bunu önlemek için takıntılı bir şekilde ellerini yıkayarak cilt problemlerine, kanamalara neden olabilir.

Obsesyon Nedir?

Obsesyon; kişinin zihninden atamadığı, istenmeyen, takıntılı düşünce, fikir ve görüntüler olarak tanımlanır. Herkesin zihninde zaman zaman kendisini rahatsız hissetmesine neden olan, alışılmadık düşünceler belirebilir. Ancak bu düşünceler, her ne kadar şaşırtıcı hatta korkutucu olsa da, günlük hayata devam etmeye engel teşkil etmez. Ancak obsesif kompülsif bozukluk hastaları için bu tür düşünceler zamanla büyük bir stres ve rahatsızlık kaynağı haline gelebilir.

Obsesyon Belirtileri Nelerdir?

En sık karşılaşılan obsesyon belirtileri;

  • Kişinin kendisine ya da başkalarına mikrop bulaşmasından şiddetli derecede korkma,
  • Çevredeki eşyaların düzenli ve simetrik durmasını sağlamak için şiddetli kaygı,
  • Kişinin kendisine ya da başkalarına zarar verebilecek agresif ve korkunç düşünceler içinde olması,
  • Din, cinsellik ya da şiddet ile ilgili istenmeyen, toplum tarafından kabul görmeyen düşünceler olarak sıralanabilir.

Obsesyon Türleri Nelerdir?

Obsesyonlar birçok farklı şekilde kendisini gösterebileceği gibi yaygın türleri;

  • Ölümcül bir hastalığa yakalanmaktan şiddetli derecede korkma,
  • Çevredeki insanlara mikrop bulaştırma düşüncelerinin yarattığı şiddetli kaygı,
  • Kişinin kendisine ya da yakınlarına kurşun ya da radyoaktivite gibi çevresel atıkların bulaşacağına dair duyduğu şiddetli korku,
  • Sevilen birinin başına kötü bir şey geleceğine dair duyulan şiddetli korku,
  • Kişinin bir cenazede çığlık atmak gibi, toplum tarafından kabul görmeyen davranışları gerçekleştirebileceğine dair duyduğu şiddetli kaygı,
  • Farkında olmadan birine zarar verebileceği düşüncesine şiddetli şekilde inanma,
  • Yakınlarına zarar vermekle ilgili agresif ve rahatsız edici düşünceler,
  • Etraftaki eşyaların yeterince düzgün olduğuna inanılana kadar sürekli yerlerini değiştirme,
  • Cansız objelere zarar vermekten şiddetli derecede korkmadır.

Obsesyonlar günlük hayatta yaşanılan basit kaygılar değildir. Obsesyonlara sahip kişiler düşüncelerinin mantık dışı olduğunu bilseler bile, bu düşünceleri kontrol etmekte inanılmaz derecede zorlanırlar. Obsesif düşünceler zamanla kişinin iş hayatını ya da kişisel ilişkilerini sürdürebilmesini imkânsız hale getirebilir. Obsesif düşüncelere sahip kişiler bu düşüncelerin yarattığı stresten kurtulabilmek için kompulsiyon olarak adlandırılan zorlantılı davranışlara yönelebilirler.

Kompulsiyon Nedir?

Kompulsiyon, obsesif kompulsif bozukluğa sahip kişilerin obsesif düşüncelerinden kaynaklanan, tekrar eden davranışlar olarak tanımlanır. Kişiler, obsesyonların neden olduğu istenmeyen stresten kurtulmak ya da başlarına kötü bir şey gelmesini önlemek için bu tür tekrarlayan, zorlantılı davranışları gösterebilirler. Ancak bu tür zorlantılı davranışlar yalnızca geçici bir rahatlama sağlar ve zamanla kişinin kendisini daha kötü hissetmesine neden olur.

Kompulsif davranışlar genellikle obsesif düşüncelere karşı geliştirilen, gerçekçi olmayan çözümleri kapsar. Örneğin sevilen birisinin başına kötü bir şey gelmesini önlemek için çamaşırları belirli bir düzene göre katlamak ya da kendisine mikrop bulaşacağına dair obsesif düşüncelere sahip bir kişinin bunu önlemek için saatlerce ellerini yıkaması kompulsif davranışlara örnek olarak gösterilebilir.

Kompulsiyon Çeşitleri Nelerdir?

En sık karşılaşılan kompulsiyon türleri;

  • Sürekli temizlik yapmak,
  • Çevredeki canlı ya da cansız varlıkları tekrarlayan şekilde saymak,
  • Kapıların ya da camların kapalı olduğunu tekrarlayan şekilde kontrol etmek,
  • Her şeyin istenilen düzende olduğundan emin olmak için sürekli etrafı toplamak,
  • Katı bir rutine sahip olmak,
  • Sürekli güvence talep etmek şeklinde sıralanabilir.

Kompulsiyon Belirtileri Nelerdir?

Kompulsif davranışların günlük hayatta en sık görülen belirtileri;

  • Kişinin cildi tahriş olana kadar ellerini yıkaması,
  • Kapıların kilitli olduğundan emin olmak için defalarca kontrol edilmesi,
  • Ocak, fırın gibi mutfak aletlerinin çalışmadığından emin olmak için defalarca kontrol edilmesi,
  • Belirli kalıplar şeklinde sürekli sayı sayma,
  • Kişinin sessiz bir şekilde bir duayı ya da kelime bütününü sürekli tekrar etmesi,
  • Benzer ürünlerin aynı şekilde sıralanması için yoğun güç sarf edilmesi olarak sıralanabilir.
okb3

Obsesif Kompulsif Bozukluk Çeşitleri Nelerdir?

Obsesif kompulsif bozukluk belirtileri kişiden kişiye değişebileceği gibi hastalığın başlangıç zamanına ya da obsesyon ve kompulsiyonların türüne göre de göre farklı alt türlerde karşımıza çıkabilir.

Biriktirme Hastalığı

Biriktirme hastalığına sahip kişiler sahip oldukları, başkaları için herhangi bir değer taşımayan tüm eşyaları aynı yerde toplamak için şiddetli bir kaygı duyarlar. Zamanla yaşam alanının kullanılamaz hale gelmesine ve sağlık için ciddi tehlikelere yol açabilen bu zorlantılı davranış kişilerin sosyal hayatları da bu durumdan ciddi şekilde etkilenerek yoğun bir utanç duymalarına neden olabilir. Biriktirme hastalığına sahip kişilerde görülen tek belirti biriktirmek olabileceği gibi farklı obsesif kompulsif bozukluk belirtileriyle birlikte de görülebilir.

Doğum Sonrası Görülen Obsesif Kompulsif Bozukluk

Hamilelik döneminden sonra çocuğun doğumu ile başlayan takıntılı davranışlar doğum sonrası obsesif kompulsif bozukluk olarak nitelenir. Özellikle ilk defa anne olan kişiler için doğum sonrası dönem birçok hormonal değişimin ve duygunun bir arada yaşandığı, heyecanlı bir dönem olsa da bu dönemde özellikle anksiyeteye bağlı hastalıklarda da artış olabilir. Araştırmalar doğum sonrası dönemim OKB riskini artırabileceğini ya da belirtilerin şiddetlenmesine neden olabileceğini gösteriyor.

Çocuklarda Görülen Obsesif Kompulsif Bozukluk (Takıntı Hastalığı)

Her ne kadar birçok kişi takıntı hastalığının yalnızca yetişkinleri etkilediğini düşünse de çocuklar da bu hastalıktan etkilenebilir. Takıntı hastalığına sahip çocuklar kötü şeylerin olmasını engellemek için zorlantılı davranışlar sergileyebilirler. Duyguları ve yaşadıkları hakkında konuşmaktan utanarak bu tür davranışları ailelerinden ve çevrelerinden saklamaya çalışabilirler. Çevrelerindeki kişilerin bu davranışları öğrenirlerse kendileriyle dalga geçeceğine inanabilirler.

Obsesif kompulsif bozukluk çocukların;

  • Okulda ya da ödevlerine odaklanma sorunu yaşamalarına,
  • Arkadaşlarıyla birlikte yaptıkları aktivitelerden zevk alamamalarına,
  • Üzgün, sinirli ya da huzursuz davranışlar sergilemelerine,
  • Her şeyin yolunda olduğu duygusunu yaşayamamalarına,
  • Karar vermekte ya da seçim yapmakta zorlanmalarına,
  • Giyinmek, sırt çantasını toplamak, banyo yapmak gibi günlük işlerde gerekenden çok daha fazla zaman harcamalarına neden olabilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Kimlerde Görülür?

Kişide obsesif kompulsif bozukluk gelişmesine ya da hastalığın şiddetlenmesine neden olabilecek bazı faktörler;

  1. Aile Öyküsü: Birinci dereceden akrabalarda obsesif kompulsif bozukluk görülmesi kişinin de bu hastalığa yakalanma riskini artırıyor.
  2. Stresli Yaşam Olayları: Travmatik ve stresli yaşam olaylarının da takıntı hastalığına yol açabileceği biliniyor.
  3. Başka Psikolojik Rahatsızlıklar: Obsesif kompulsif bozukluğun anksiyete bozukluğu, depresyon, madde kullanımı ya da tik bozuklukları gibi farklı psikolojik rahatsızlıklarla ilgili olabileceği düşünülüyor.

Kısacası OKB, bu gibi faktörlerden muzdarip bireylerde görülebilir.

okb2

OKB Hastaları Nasıl Davranır?

Tekrar eden düşünce ve davranışlarla karakterize edilen OKB hastalarının en belirgin özelliği, zihinlerini sürekli meşgul eden düşünceleri eyleme dökmeleridir. Bu durum öyle yoğundur ki, bahsi geçen kişi zamanını sürekli boşa harcar. Bu gibi takıntılarla yaşamak gerçekten zordur. Eğer bu konuda daha detaylı bilgi almak isterseniz, ‘’Takıntılar ile Yaşamak (OKB)’’ başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanı Yöntemleri Nelerdir?

OKB teşhisi için laboratuvar ortamında uygulanan bir test yoktur. Tanı sürecinde, hastanın semptomları, düşünceleri, duyguları ve genel davranış kalıpları incelenir. Bu aşama, psikolojik değerlendirme aşamasıdır. Obsesif kompulsif bozukluk, ne yazık ki bazı durumlarda teşhis edilmesi zor bir hastalıktır. Zira obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu; şizofreni, depresyon ya da diğer mental sağlık bozuklukları ile benzerlik gösterebilir. OKB ile benzer gösterebilen şizofreni hastalığına dair daha detaylı bilgi almak için, ‘’Şizofreni’’ başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Bununla birlikte, söz konusu bireyler hem OKB’ye hem de diğer mental bozukluklara sahip olabilir. Dolayısıyla obsesif kompulsif bozukluk tanı kriterleri değerlendirilirken, bütün etkenlerin kapsamlı bir şekilde düşünülmesi gerekir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nasıl Tedavi Edilir?

Geçmişte obsesif kompulsif bozukluk tedavisinin zor olduğu düşüncesi hâkimdi. Lakin günümüzde hastaların çoğu; antidepresan kullanımı, bilişsel-davranışçı terapi uygulamaları, ameliyat ve kendi kendine yardım tekniklerinden oluşan tedavi seçenekleriyle başarılı olumlu sonuçlar elde edebilir.

OKB tedavisinde kullanılan antidepresanlar serotonin salgı seviyesine etki ederken, bilişsel davranışçı terapi yöntemleriyle kişilerin sorunlu düşünce ve davranışlarını değiştirebilmeleri amaçlanır. Psikoterapi süreçleri ve ilaç kullanımının bir arada uygulandığı durumlar da olabilir. Bilişsel davranışçı terapinin yanında ERP Tekniği ve maruz bırakma terapisi gibi yöntemler de OKB belirtilerinin azaltılmasında başarılı olabilir.

Doğru bir uzmanla başladığınız tedavi süreci, başarıyı da beraberinde getirecektir. Ve bu süreçte en büyük yardımcınız, tahmin edeceğiniz gibi, psikoloğunuz olacaktır. Alanında uzman ve deneyimli kadrosuyla Psikolog Ofisi, bütün psikolojik destek süreçlerinde yanınızdadır. Tedavi sürecinde doğru adımların atılmasıyla beraber, OKB tedavisinde başarı da mümkündür. Siz de Türkiye'nin ilk ve en büyük online terapi platformu Psikolog Ofisi’nin deneyimli uzmanlarından destek alın, bütün psikolojik problemlerinizden kurtularak yepyeni bir hayata yelken açın.

Obsesif Kompulsif Bozukluk İlaçları Nelerdir?

OKB tedavisinde uygulanan yöntemlerden biri de ilaç tedavisidir. Tedavi sürecinde, genellikle serotonin geri alımını durduran ilaçlara başvurulur. Fluoksetin, fluvoksamin, klomipramin, citalopram, sertralin ve essitalopram bu ilaçlara örnek olarak verilebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavinin ihmal edildiği vakalar, tıpkı anksiyete bozuklukları gibi kronik hale gelebilir. Bu da aynı sorunların uzun yıllar devam edeceği anlamına gelir. OKB, kişinin hayat kalitesini ciddi seviyede düşüren bir rahatsızlıktır. Bu nedenle, hiç zaman kaybetmeden tedavi olunmalıdır. 

Obsesif Kompulsif Bozukluk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

OKB Hastaları Zeki mi?

Aslına bakılırsa OKB, zeki ve hassas insanların hastalığıdır. Mükemmeliyetçi ve duyarlı kişileri etkiler çoğunlukla. Rahat takılan ve kafaya hiçbir şey takmayan bireylerde ise pek görülmez. 

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tekrar Eder mi?

OKB genellikle kendini tekrar eden bir rahatsızlıktır.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Şizofreniye Dönüşür mü?

Anksiyete ve obsesif kompulsif kişilik bozukluğu gibi sıkıntılardan muzdarip hastalar kaygı bozuklukları yaşarlar. Dolayısıyla bu kişiler, kendilerine birçok negatif durumu yakıştırma eğilimindedirler. Lakin yine de obsesif kompulsif bozukluk, panik atak, anksiyete ya da şizofreniye dönüşmez. 

Bu arada, panik atak hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak isterseniz, Panik Atak başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

OKB Neden Oluşur?

Bu hastalığı araştıran birçok kişinin aklında ‘’Obsesif kompulsif bozukluk nasıl ortaya çıkar?’’ tarzı soru işaretleri yer almaktadır. OKB’nin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Fakat yine de kişilik özellikleri, geçmiş travmalar (bilhassa çocukluk dönemi) ve serotonin düzensizliği gibi etmenlerin bu hastalığın gelişimini tetiklediğine dair yaygın bir fikir birliği vardır. 

OKB gelişimini tetiklediği düşünülen durumlardan biri olan serotonin düzensizliği hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak isterseniz, ‘’Serotonin’’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Takıntı Hastalığı Neden Olur?

Yapılan araştırmalar, takıntı hastalığında en önemli nedenin vücuttaki serotonin hormonu üretimindeki aksamalar olduğunu göstermiştir. 

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi Var mı?

Evet, tedavisi vardır. Kişiye ciddi sıkıntılar yaşatan bu hastalık, ilaç tedavisi yahut bilişsel davranışçı psikoterapi gibi tedavi yöntemleriyle düzelebilir. Bu iki yöntemde de başarılı sonuçlar alınmaktadır. 

OKB İçin Ne Yapılmalı?

Mutlaka ama mutlaka psikolojik destek alınmalıdır. Tedavi sürecine ne kadar erken başlanırsa, o kadar iyi yol almanız mümkündür. Tedavinin ihmal edildiği durumlarda ise kronikleşme söz konusudur. Bu nedenle, tedavi bir hayli önemlidir. Bu rahatsızlık için bilinen en başarılı tedavi yöntemleri ise bilişsel davranış terapisi ve ilaç tedavisidir. 

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nasıl Geçer?

‘’Obsesif kompulsif bozukluk nasıl yenilir?’’ gibi sorular, bu hastalıktan muzdarip hemen hemen herkesin aklında soru işaretidir. Bu hastalığı yenmek için, vakit kaybetmeden uzman bir psikologdan destek alınmalıdır. Başvurduğunuz uzman sizi gerekli şekilde yönlendirecektir. Ayrıca tedavi planlaması da bu şekilde başlayacaktır. 

OKB’de İlaç Tedavisi Şart mı?

İlaçlar bu süreçte etkili bir yardımcıdır. Çoğu vakada terapi yöntemine destek olarak obsesif kompulsif bozukluk ilaçları da kullanılır. Ancak bu sorunun asıl cevabı, başvurduğunuz uzman psikolog tarafından verilir. 

Tarih : 14.12.2019
Yazar :

Psikolog

Şebnem Akı Karaoğlu

Merhaba, ben Uzman Psikolog Şebnem AKI KARAOĞLU. Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi, İmge Terapi, Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi, Cinsel Terapi, Aile ve Çift Terapisi uygulamaktayım. Bipolar Bozukluk, Borderline Kişilik Bozukluğu, Çocuk ve Ergen Danışmanlığı, Yas Psikolojisi, OKB, Anksiyete, B... Devamını Oku

Kullanıcı Yorumları


Bu sayfada yer alan yorumlar, ilgili uzmanın doğrudan veya dolaylı talebi ve/veya ricası olmaksızın, ilgili kişi tarafından bağımsız olarak yazılmaktadır. Psikologofisi.com'un temel amacı psikoloji alanında halkın bilinçlenmesini sağlamaktır. Psikologofisi.com bir başvuru hizmeti değildir ve herhangi bir Sağlık Hizmeti Sağlayıcısını tavsiye etmemektedir veya desteklememektedir.


Bunlarda İlginizi Çekebilir

instagram desktop
instagram mobile

Bir dakikada
psikoloğa bağlanın

psikologofisi